blank

Patologija

  • Upoznati studente s temeljnim načelima opće patologije.
    Upoznati studente s temeljnim načelima patologije organa i organskih sustava.
    Prikazati studentima uzroke nastanka pojedinih bolesti.
    Prikazati studentima morfološke promjene organa i tkiva i njihove posljedice.
  • Uvod u patologiju. Rad u patohistološkom laboratoriju.
    - definirati patologiju i njeno mjesto u ostalim medicinskim strukama
    - upoznati temeljne metode rada kojima se koristi patologija
    - nabrojati glavne funkcionalne i morfološke oblike starenja
    - objasniti smrt, znakove smrti te povezati obdukcijske nalaze s kliničkim nalazima
    Mehanizmi i morfologija oštećenja stanice.
    - objasniti razlike reverzibilnog i ireverzibilnog staničnog oštećenja i nabrojati uzroke tih oštećenja
    - objasniti patogenezu staničnog oštećenja
    - definirati staničnu prilagodbu i navesti moguće uzroke
    - definirati i objasniti mehanizme nastajanja atrofije, hipertrofije, hiperplazije, metaplazije i displazije stanice, te navesti primjere
    - objasniti i definirati aplaziju, hipoplaziju i ageneziju, te navesti primjere
    - prekomjerno nakupljanje metabolita i drugih tvari, kao što su pigmenti, masti, bjelančevine i ugljikohidrati
    - vrste i patogeni mehanizmi odlaganja vapna
    - definicija apoptoze i uloga apoptoze u pojedinim tkivima
    - što je nekroza i vrste nekroza, te nabrojati nekoliko tipičnih oblika u određenim tkivima
    Genske bolesti.
    - definirati razvojne (urođene) greške te njihovu važnost prilikom poroda
    - temelji teratologije i pogreške morfogeneze
    - definirati strukturu kromosomalnih abnormalnosti na temelju translokacije, delecije i inverzije kromosoma
    - objasniti abnormalnosti broja kromosoma i navesti bitne sindrome
    - navesti sindrome kao posljedice poremećaja spolnih kromosoma
    - autosomno dominantno nasljedne bolesti, te navesti određene primjere
    - definirati i navesti primjere autosomno recesivno nasljedne bolesti
    - objasniti poremećaje vezane na X-kromosom
    - multifaktorijalno (poligeno) nasljeđivanje
    - bolesti novorođenačke i rane dječje dobi
    - objasniti intrauterini zastoj rasta i nezrelost organa
    - definirati bolest hijalinskih membrana novorođenačke dobi, te uzroke porođajne asfiksije
    Akutna upala.
    - definirati upalu i navesti moguće podjele upale
    - definirati karakteristike akutnog i kroničnog upalnog procesa
    - objasniti klasične znakove upalnog procesa
    - navesti sastavnice upalnog procesa, a posebice stanice, te objasniti ulogu krvnih žila i okolnog tkiva
    - objasniti funkciju medijatora odnosno kemijskih posrednika upale (npr. histamini, citokini, faktori rasta, sustav zgrušavanja i sl.)
    - objasniti vaskularnu i celularnu fazu upale
    Kronična upala.
    - navesti i opisati morfološke oblike upale na temelju svojstava eksudata, te objasniti razliku između eksudata i transudata (serozna, fibrinozna, gnojna upala, vrijed (ulkus), apsces)
    - opisati granulom i objasniti kako se razvija
    - definirati lokalne upale, te sustavne upale
    - objasniti pojam reparacije i cijeljenja rane
    - navesti podjelu stanica s obzirom na sposobnost regeneracije (labilne, stabilne, permanentne stanice)
    - navesti čimbenike koji imaju utjecaj na cijeljenje i reparaciju
    - moguće komplikacije cijeljenja rane
    Novotvorine.
    - definicija novotvorina i njihova terminologija, kao što su tumor, neoplazija, karcinom (rak) i onkologija
    - navesti principe nomenklature i podjele novotvorina, a na temelju makroskopske i histopatološke slike
    - opisati tipična obilježja dobroćudnih i zloćudnih novotvorina
    - način rasta i vrste metastaziranja tumora
    - objasniti principe na kojima se temelji kliničko i histološko stupnjevanje novotvorina
    - navesti različite teorije o etiologiji i patogenezi prekanceroza i karcinoma (kancerogeneza)
    - navesti nekoliko primjera genskog nasljeđa
    - utjecaj okoliša na nastanak malignih procesa
    - utjecaj spola, dobi i prehrane na razvoj novotvorina
    - kako se objašnjava evidentan uticaj virusa, a posebice Epstein-Barrova virusa, hepatitis B virusa i HPV-a
    Poremećaji imunosnog sustava.
    - definiranje i razlikovanje prirodnog od stečenog imuniteta
    - izložiti mehanizme autoimunih bolesti
    - definirati glavne bolesti u imunopatologiji (sustavni eritematoidni lupus, reumatoid-ni artritis, nodozni poliarteritis, Wegene-rova granulomatoza, sklerodermija, dermatomiozitis, polimiozitis, kronični tireoiditis, glomerulonefritis i dr.)
    - navesti i objasniti četiri mehanizma hipersenzitivne reakcije
    - objasniti transplantacijsku reakciju i različite oblike odbacivanja
    - patogeneza SIDA-e i najčešće bitne komplikacije ove bolesti
    - objasniti nasljedne i stečene imunodeficijentne sindrome
    - što je amiloidoza, te razlikovanje primarne od sekundarne
    Bolesti dišnog sustava.
    - Nabrojiti i opisati urođene anomalije pluća
    - Upale gornjih dišnih putova (podjela, definicija, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Atelektaza - definicija, vrste i osobine atelektaza
    - Vaskularne i cirkulatorne bolesti pluća (definicija, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Plućni edem (definicija, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Difuzno alveolarno oštećenje (definicija, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Plućna embolija (definicija, etiopatoge-neza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Opstrukcijske bolesti pluća (definicija, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom, komplikacije)
    - Emfizem (definicija, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Kronični bronhitis (definicija, etiopatoge-neza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Bronhiektazije (definicija, etiopatogeneza, patologija)
    - Pneumonije – definicija, klasifikacija korelacija s klinikom
    - Restrikcijske bolesti pluća (definicija, podjela, etiopatogeneza, patologija, korelacija s klinikom)
    - Rak pluća (definicija, etiopatogeneza, patologija, podjela, korelacija s klinikom)
    Bolesti dojke. Bolesti kože.
    - Fibrocistične promjene i proliferacije epitela dojke - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija
    - Molekularna patologija u razvoju zloćudnih novotvorina dojke – dijagnostičke i terapijske implikacije
    - Dobroćudni tumori dojke – podjela, patologija, klinička korelacija
    - Karcinom dojke - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, prognostički čimbenici
    - Ginekomastija - definicija, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Osnovne patološke promjene kože - podjela
    - Psorijaza i seboroični dermatitis - morfologija i patogeneza
    - Nevus (madež) – definicija, morfološka slika i klasifikacija
    - Dobroćudne i zloćudne novotvorine kožnih adneksa - podjela i patologija
    - Zloćudne novotvorine kože - definicija, etiopatogeneza, epidemiologija, podjela, patologija, klinička korelacija
    Poremećaji krvotoka i šok.
    - što je embolija i nabrojati vrste embolija
    - posebno objasniti plućnu emboliju i moguće posljedice
    - definicija infarkta, patogeneza i morfološke promjene
    - što je šok, njegova patogeneza i klasifikacija šoka, te klinička obilježja
    - objasniti patogenezu edema, njegove moguće morfološke promjene i kliničke značajke
    - što je dehidracija, mehanizmi nastanka i moguće posljedice
    - objasniti pojam hiperemije i kongestije, njihovu patogenezu, morfologiju i klinička obilježja
    - definirati krvarenja i njegovu podjelu po načinu nastanku, kao i po kliničkim obilježjima (izvori krvarenja)
    - definirati trombozu, etiopatogenezu kao i opisati morfologiju pojedinih tromba
    - nabrojati i objasniti moguću sudbinu tromba, te njegove moguće posljedice
    - definirati diseminiranu intravaskularnu koagulopatiju (DIK), morfološke promjene
    Bolesti srca i krvnih žila.
    - Ateroskleroza
    - Aneurizme i mehanizmi nastajanja
    - Bolesti vena (varikoziteti, flebotromboza, tromboflebitis,
    - Zatajenja lijevog i desnog srca - etiologija, patogeneza, patologija i klinička slika
    - Urođene srčane greške – definicija, epidemiologija, etiologija, patološka klasifikacija srčanih grešaka te usporedba s kliničkom slikom
    - Srčane greške – VSD, ASD, ductus arteriosus persistens, Tetralogija Fallot, transpozicija velikih krvnih žila, koarktacija aorte
    - Hipertonična bolest srca (etiopatogeneza, patologija)
    - „Cor pulmonale” (definicija, patogeneza, patologija)
    - Ishemijska bolest srca (definicija, patogeneza, patologija)
    - Infarkt miokarda – patogeneza i morfološka slika razvoja infarkta, komplikacije i korelirati patološke promjene s kliničkom slikom
    - Etiopatogeneza i glavni oblici bolesti endokarda
    Bolesti endokrinog sustava.
    - Moguće morfološke promjene prednjeg režnja hipofize
    - Najvažniji poremećaji funkcije hipofize i najvažniji sindromi koji se mogu razviti u tim stanjima (na temelju promjena prednjeg i stražnjeg režnja)
    - Hipertireoza i hipotireoza – definicija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija
    - Tiroiditis – definicija, podjela, epidemiologija, etiopatogeneza, patolo-gija, klinička korelacija
    - Tumori štitne žlijezde - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija
    - Hiperfunkcija triju zona kore nadbubrežne žlijezde – patologija, klinička korelacija
    - Hipoadrenalizam - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija
    - Tumori kore i srži nadbubrežne žlijezde - patologija, klinička korelacija
    - Sindromi multiplih endokrinih novotvo-rina (MEN) – definicija
    Bolesti probavnih organa.
    - Karcinom usta i ždrijela - klasifikacija, patologija, klinička korelacija
    - Novotvorine slinovnica
    - Upala jednjaka (refluksni ezofagitis, Barrettov ezofagus, infektivni i korozivni ezofagitis)
    - Varikoziteti jednjaka
    - Planocelularni karcinom jednjaka, adeno-karcinom jednjaka, karcinom ezofagogas-tričnog spoja
    - Gastritis i hiperplastične gastropatije
    - Akutne ulceracije želuca
    - Kronični vrijed želuca - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija, komplika-cije
    - Novotvorine želuca te sindromi u čijem sklopu dolaze polipoze želuca
    - Upala crvuljka - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplika-cije
    - Meckelov divertikul te drugi divertikuli, obliteracije, stenoze i duplikacije
    - Infektivne bolesti crijeva - etiopatogeneza, patologija, podjela, klinička korelacija
    - Idiopatska upalna bolest crijeva - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Benigni tumori i slične promjene debelog crijeva - klasifikacija, patologija, klinička korelacija, uloga prekancerozne lezije, nasljedne polipoze crijeva
    - Karcinom debelog crijeva - morfologija, klasifikacija, prognoza, molekularne osnove
    Bolesti jetre i gušterače.
    - Patogeneza i klinički znakovi jetrenih bolesti
    - Vaskularne bolesti jetara - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Virusni hepatitis - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Kronični hepatitis - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Alkoholna bolest jetara - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Lijekovima uzrokovano oštećenje jetara - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija
    - Ciroza jetara - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Hepatocelularni i holangicelularni karcinom - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija, usporedba s metastatskim tumorom jetara
    - Žučni kamenci - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Karcinom žučnjaka i karcinom ekstrahepatalnih žučnih vodova - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija
    - Akutni pankreatitis - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija, komplika-cije
    - Kronični pankreatitis - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija, komplika-cije
    Novotvorine egzokrinog i endokrinog dijela gušterače - podjela, patologija, klinička korelacija
    Bolesti središnjeg živčanog sustava, kostiju, zglobova i mišića. Bolesti krvi i krvotvornih organa.
    - Povećani intrakranijalni tlak - definicija i morfološke promjene
    - Hidrocefalus – definicija i moguća morfološka slika
    - Ishemijska bolest mozga – definicija, morfološke promjene
    - Hipertonična bolest mozga – definicija, patologija
    - Malformacije središnjega živčanog sustava
    - Traumatske ozljede mozga – podjela, klinička korelacija
    - Neuroepitelne novotvorine središnjega živčanoga sustava – podjela
    - Prionske bolesti mozga – patogeneza, patologija
    - Demijelinizacijske bolesti mozga i multipla skleroza – definicija
    - Degenerativne bolesti - patogeneza i patologija
    - Ne-Hodgkinovi limfomi - klasifikacija, patologija, klinička korelacija
    - Hodgkinova bolest - klasifikacija, patologija, klinička korelacija
    - Histiocitoza Langerhansovih stanica
    - Anemije - definicija, podjela i osnovne morfološke karakteristike
    - Policitemije - definicija, etiopatogeneza
    - Bolesti krvarenja - etiopatogeneza i bitne značajke
    - Leukemije
    Bolesti bubrega i njegovog odvodnog sustava.
    - Glomerulonefritisi - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Razvojni poremećaji bubrega
    - Cistične bolesti bubrega - etiopatogeneza, podjela, patologija Akutna tubularna nekroza - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija
    - Akutni i kronični pijelonefritis - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Intersticijski nefritis uzrokovan lijekovima - etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Bubreg u hipertoniji i učinci hipertonije na bubrežni parenhim
    - Karcinom bubrega i Wilmsov tumor - etiologija, patologija, klinička korelacija
    - Bubrežni kamenci - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Opstrukcije mokraćnih putova - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Upale mokraćnih putova - etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Karcinom mokraćnog sustava - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija
    Bolesti ženskog spolnog sustava.
    - Urođeni i razvojni poremećaji ženskog spolnog sustava
    - Atrofične i hiperplastične bolesti endometrija - epidemiologija, etiopatoge-neza, patologija, klinička korelacija
    - Intraepitelne novotvorine vulve (stidnice), vagine (rodnice) i cerviksa (vrata maternice) - epidemiologija, etiopatoge-neza, patologija, klinička korelacija, značaj prekanceroza
    - Zloćudne novotvorine vulve, vagine i cerviksa - epidemiologija, etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija
    - Endometrioza i adenomioza
    - Hiperplazije endometrija
    - Karcinom endometrija - epidemiologija, etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija
    - Lejomiom i leiomiosarkom maternice
    - Nenovotvorinske i funkcionalne ciste jajnika – podjela, patologija, klinička korelacija
    - Novotvorine jajnika - epidemiologija, etiopatogeneza, podjela, patologija, klinička korelacija
    - Histološke razlike između tzv. granično zloćudnih i zloćudnih novotvorina jajnika, klinička korelacija
    - Morfološke promjene u posteljici u slučaju komplikacija trudnoće, klinička korelacija
    - Gestacijska trofoblastička bolest
    Bolesti muškog spolnog sustava.
    - Kriptorhizam – mehanizmi nastanka, patološke promjene u kriptorhičnom testisu i kliničke posljedice
    - Poremećaji razvoja penisa i njihove posljedice
    - Orhitis, epididimitis, prostatistis i balanitis – definicija, morfološke karakteristike i najčešći uzroci
    - Najčešći cirkulatorni poremećaji skrotuma
    - Uzroci neplodnosti u muškaraca
    - Histogeneza i klasifikacija tumora testisa
    - Benigna hiperplazija prostate - definicija, epidemiologija, etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija, komplikacije
    - Karcinom prostate - epidemiologija, etiopatogeneza, patologija, klinička korelacija
  • Obavezna literatura:
    1. Jukić S.: Patologija za više medicinske škole, Medicinska naklada, Zagreb 1999.
    2. Jakić Razumović J., Šarčević B., Seiwert S.: Patologija, SLAP, Zagreb 2009.
    Dopunska literatura:
    1. Damjanov I, Seiwerth S, Jukić S, Nola M, (ur): Patologija, 4. izdanje. Zagreb: Medicinska naklada, 2014.
  • prof. dr. sc. Branko Dmitrović
    Prof.dr.sc. Milanka Mrčela

  • Nakon odslušanih predavanja, odrađenih vježbi, samostalnog učenja i položenog ispita studenti će:
    - objasniti temeljna načela opće patologije i primijeniti ih u praksi;
    - objasniti temeljna načela patologije organa i organskih sustava i primijeniti ih u praksi;
    - prepoznati morfološke promjene na stanicama, tkivima i organima;
    - identificirati uzroke i mehanizme nastanka bolesti;
    - prepoznati i objasniti funkcionalne posljedice morfoloških promjena.

webmail studomat